Kontrola gotowego noża odbywa się po obróbce cieplnej i szlifowaniu wykańczającym, gdy część ma geometrię i twardość właściwe dla stanu dostawy. Zależnie od zamówienia zakres może obejmować krytyczne wymiary względem zatwierdzonego rysunku, pomiar twardości na reprezentatywnej gotowej części i stan wizualny. Jeżeli kupujący potrzebuje protokołu, powinien wskazać to w RFQ; jego dostępność i dokładny zakres potwierdzamy w ofercie.
Dlaczego liczy się kontrola wyjściowa
Kontrola materiału wejściowego, kontrole międzyoperacyjne i kontrola gotowej części dotyczą różnych ryzyk. Obróbka cieplna i szlifowanie mogą zmienić twardość, płaskość i wymiary końcowe, dlatego pomiary wykonane wcześniej nie dowodzą, że gotowa część spełnia kryteria odbioru. Kontrolę wyjściową trzeba prowadzić względem geometrii końcowej i wymagań uzgodnionych dla zamówienia.
Dla działu zakupów jest to kontrola odnosząca się bezpośrednio do dostarczanej części. Rysunek i potwierdzenie zamówienia muszą określać kryteria odbioru; zakresu kontroli nie należy ustalać dopiero po produkcji.
Co mierzymy: kontrola wymiarowa
Zakres kontroli wymiarowej powinien koncentrować się na cechach decydujących o dopasowaniu i funkcji cięcia. Nie musi oznaczać rejestrowania każdego wymiaru każdego noża. Zależnie od rysunku i uzgodnionego planu próbkowania istotne mogą być:
Długość, szerokość i grubość względem rysunku i wskazanej tolerancji.
Kąt fazy — głównej i, jeżeli występuje, wtórnej.
Położenie otworów, rowków i geometria mocowania, czyli cechy decydujące o osadzeniu noża w maszynie.
Płaskość długich noży, w których odkształcenie po obróbce cieplnej jest realnym ryzykiem.
Prostoliniowość i równoległość krawędzi noży krążkowych i do nożyc.
Tolerancje pochodzą z zatwierdzonego rysunku albo innego kryterium odbioru wyraźnie uzgodnionego w zamówieniu. Jeżeli brakuje niezbędnej tolerancji, trzeba wyjaśnić ją podczas ofertowania, nie zakładać podczas kontroli.
Co mierzymy: twardość
Jeżeli kontrola twardości wchodzi w zakres zamówienia, HRC (Rockwell C) mierzymy na reprezentatywnej gotowej części, w miejscu, które nie wpływa na krawędź tnącą ani funkcjonalną powierzchnię mocowania. Wartość docelową, zakres akceptacji, sposób próbkowania i zakres raportowania potwierdzamy w ofercie.
Twardość jest jedną z mierzalnych właściwości gotowego noża. Pokazuje, czy część mieści się w przedziale wybranym dla wymaganej równowagi między odpornością na zużycie a udarnością. Sama twardość nie dowodzi jednak trwałości ani przydatności do konkretnego zastosowania; decydują o tym pełna specyfikacja i warunki pracy.
Wartość docelowa i zakres akceptacji zależą od gatunku stali, typu noża i zastosowania. Ustalamy je podczas ofertowania i zapisujemy w potwierdzeniu zamówienia, zamiast przyjmować uniwersalną wartość katalogową.
Co sprawdzamy wizualnie i na powierzchni
Jeżeli kontrola wizualna i powierzchniowa wchodzi w uzgodniony zakres, może obejmować:
Stan krawędzi — widoczne wykruszenia, zadziory lub inne odstępstwa od uzgodnionego wykończenia.
Wykończenie powierzchni — zgodność ze specyfikacją i, jeżeli podano wartość Ra, z wartością uzgodnioną.
Powłokę, jeśli ją zastosowano — widoczne pokrycie i stan krawędzi względem specyfikacji powłoki.
Co może zawierać protokół kontroli
Jeżeli protokół został zamówiony i potwierdzony w ofercie, jego pola definiujemy dla danego zamówienia. Może zawierać:
Numer partii, numer rysunku i rewizję rysunku.
Gatunek stali oraz, jeżeli identyfikowalność materiału wchodzi w uzgodniony zakres, numer wytopu lub odniesienie do atestu materiałowego.
Zarejestrowane pomiary wymiarowe z wynikami względem tolerancji.
Pomiar twardości reprezentatywnej gotowej części wraz z uzgodnioną wartością docelową i zakresem akceptacji.
Uwagi z kontroli wizualnej.
Datę kontroli i uzgodnione pole zatwierdzenia.
Dokumentacja nie jest dołączana automatycznie do każdej dostawy. Wymaganie trzeba wpisać do RFQ. Oferta potwierdza następnie, czy dostępny jest atest hutniczy EN 10204 3.1 dotyczący materiału wejściowego, protokół wymiarowy lub protokół twardości, oraz określa ich zakres.
Co się dzieje, gdy część nie spełnia specyfikacji
Część z wynikiem poza uzgodnionym kryterium odbioru zostaje zatrzymana do analizy. Dalsze postępowanie zależy od cechy, tolerancji i zatwierdzonej ścieżki produkcyjnej:
Poprawka może być możliwa, jeśli odchylenie da się skorygować bez przekroczenia tolerancji innej cechy lub zmiany zamierzonej funkcji. Część trzeba następnie ponownie sprawdzić względem właściwych kryteriów odbioru.
Poprawka może być niedopuszczalna, jeśli korekta wpłynęłaby na geometrię, stan materiału albo funkcję. Takiej części nie można uznać za zgodną z zatwierdzoną specyfikacją.
Co to oznacza dla kupującego
Przed zamówieniem należy uzgodnić trzy kwestie:
Które wymiary lub właściwości podlegają kontroli i jakie próbkowanie obowiązuje.
Czy wymagany jest atest materiałowy, protokół wymiarowy lub protokół twardości oraz jakie identyfikatory i wyniki ma zawierać.
Co stanowi kryterium odbioru według zatwierdzonego rysunku i potwierdzenia zamówienia. Jeśli dostarczona część może być niezgodna, należy zachować ją i dane eksploatacyjne oraz postępować zgodnie z procedurą reklamacyjną.
Najważniejsza zasada
Kontrola gotowej części ma wartość tylko wtedy, gdy kryteria odbioru są jasne. Ogólna obietnica „kontrolujemy każdy nóż” mówi mniej niż oferta wskazująca rewizję rysunku, kontrolowane cechy, sposób próbkowania, granice akceptacji i wymaganą dokumentację.
Do wyceny prosimy przesłać rysunek, numer części z rewizją oraz, jeśli jest dostępna, zużytą próbkę części pracującej w maszynie. Wszystkie wymagania dotyczące dokumentacji i kontroli należy wpisać do RFQ.
Pozostałe wpisy z tej serii: wewnątrz naszej hali produkcyjnej, gatunki stali i gdzie je stosujemy oraz co się dzieje po zgłoszeniu reklamacji.